Archive

Archive for the ‘Turkcell kampanyaları’ Category

Ekim 22, 2014 Yorum bırakın

sos1001-ünite 1Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 2
Sosyoloji modern toplumların bilimidir.
GİRİŞ
Latince “socius” ile Yunanca “ology” sözcüklerinin bir araya getirilmesiyle türetilmiş bir kavram olan sosyoloji, bu şekliyle, toplum bilim şeklinde tanımlanabilir. Ne var ki son derece kompleks bir sosyal bilim olan sosyolojiyi bir çırpıda tanımlamaya çalışmak sanıldığı kadar kolay değildir.
Sosyoloji, insan eylemlerini geniş çaplı oluşumların ögeleri olarak görme alışkanlığıyla diğer sosyal bilimlerden ayrılır. Değişmenin egemen olduğu ve değişme hızının baş döndürücü etkilerini deneyimlerimizle gördüğümüz bir dünyada yaşıyoruz. Toplumsal çatışmalar, gerilimler ve bölünmeler bize yabancı gelmiyor. Ayrıca teknolojik gelişmelerin doğal çevre ve insan yaşamı için oluşturduğu tehditleri de görmezden gelinecek gibi değil. Görüldüğü gibi, sosyolojinin insan ve toplum yaşamına ilişkin üstleneceği sorumluluklar, bir bilim olarak ortaya çıktığı 19. yy’dan daha az değil. Başka bir deyişle sosyoloji bilimi, 21. yy’ın ilk çeyreğinde de insan ve toplum yaşamına ilişkin önemini korumaktadır. Üstelik toplumsal ve toplumlar-arası barış ve yaşanabilir bir dünya inşa etme şansı bakımından atalarımızdan daha fazla olanaklara sahibiz.
Bu ünitede sosyolojinin nasıl bir bilim olduğu, kapsamı, bakış açısı ve bu bilimden beklentilerimizin neler olabileceği anlatılmaktadır.
SOSYOLOJİNİN DOĞUŞU
Sosyoloji bir bilim olarak 19.yy’da ortaya çıkmıştır. Anılan yüzyıl, aynı zamanda modern toplumların da tarihsel bir figür olarak dünya tarihindeki yerini aldığı bir döneme karşılık gelir. Bu bağlamda diyebiliriz ki sosyoloji modern toplumların bilimidir.
19 yy kıta Avrupası’nda, toprağa dayalı üretim biçiminden fabrikasyona dökülmüş mal üretimine dayanan sanayi üretimi biçimine geçildiği bir yüzyıldır. Söz konusu geçiş veya üretim biçiminde meydana gelen değişim ekonomik, sosyal, düşünsel, politik ve hukuksal olmak üzere insan yaşamının neredeyse her alanında köklü değişikliklerin yaşanmasına neden olmuştur. Özellikle bir önceki yüzyılın kendisine miras bıraktığı toplumsal devrimlerle uğraşan Kıta Avrupası Reform, Rönesans, yeni keşifler ve bilimdeki buluş ve ilerlemelerden sonra, 19. yy’a damgasını vuracak şu iki gelişmeye de sahne olmuştur:
 1789 Fransız Devrimi
 Sanayi Devrimi (1801’de buhar gücüyle çalışan ilk makinenin kullanımıyla da)
Fransız Devrimi (1789), Avrupa’da eski feodal yapıları kökten yıkan ve demokrasi, eşitlik özgürlük gibi liberal ve sosyalist ideolojilere yol açan siyasal devrimlerin önünü açmıştır. Farklı bir alanda, ama benzer etkiyi yaratacak şekilde, Sanayi Devrimi de önce Britanya’yı ardından Avrupa ve Amerika’yı kırsal tarım toplumlarından kentsel yapılara dayalı gelişmiş sanayi ekonomilerine dönüştürmüştür (Slattery, 2007; 13).
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 3
Sosyoloji bir bilim olarak 19 yy’da ortaya çıkmıştır.
Bu iki devrim hem modern devlet ve toplumların hem de bir bilim olarak sosyolojinin ortaya çıkışının temel duraklarıdır. Avrupa’da 1789 Fransız Devrimi ve Sanayi Devriminin gerçekleşmesine eşlik eden bir dizi şiddetli değişimler geleneksel yaşam biçimlerinin çözülmesine neden olmuştur. Öyle ki 19. yy, geleneksel dünya (üretim biçimi olarak toprağın işlenmesi ve bu üretim biçiminin şekillendirdiği tüm insanlık durumları kastediliyor) söz konusuysa, insanlık için geri dönüşün bir daha söz konusu edilemeyeceği bir netleşme ya da başlangıç yüzyılıdır.
Böylesine büyük çaplı değişimler için oldukça kısa bir zaman içinde, küçük köy ve kasaba topluluklarının yerine büyük kentlerin geçmesi yeni bir toplum modelinin (modern-sanayi toplumları) ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ancak bu yeni toplum yerinden edilmişlik, yoksulluk, zorlu çalışma koşulları gibi pek çok sorunu da bünyesinde barındıran bir toplumdur. Bu bağlamda diyebiliriz ki modern toplumların doğumu sancılı olmuştur.
19. yy’da her alanda değişim ve yerinden edilmişlik o kadar sarsıcı sonuçlar ortaya çıkartmıştır ki eskiye, bir öncekine veya sınanmış, bildik, güvenli olana özlem duyma şeklinde de tanımlanabilecek olan nostalji; şiir, edebiyat ya da siyasette değil tıp alanında ortaya çıkmıştır. O dönemlerde yeni yeni teşhisi konulan (tanımlanan) bu hastalığın ilk kurbanları arasında, yaşadıkları yerlerden kopmuş öğrenciler, başka yerlerde çalışmaya giden hizmetkârlar ve askerler vardır. Yerinden edilmişliğin ve değişimin sersemletici etkileri o denli hissedilmektedir ki anılan yüzyılın başlarındaki kolera salgınlarında veya bugün tüberküloz olarak bilinen hastalıkla ilgili salgınlarda, hastaların bu hastalıklara tutulmadan önce “nostalji belirtileri” gösterdikleri şeklinde teşhisler konmuştur (Boym, 2009; 26).
Değişen zaman ve mekân algısına eklenen, çoğunlukla da insanların büyük kentlerde yaşamaya başlamış olmasından dolayı, daha önce hiç karşılaşılmamış olan pek çok toplumsal sorun da 19.yy’ın ürünüdür. Sosyoloji, anılan yüzyılda bu büyük değişimleri ve ortaya çıkan yeni sorunları anlamak ve açıklamak iddiasıyla ortaya çıkmıştır.
Sosyolojinin 19. yy’da bağımsız bir bilim dalı olarak ortaya çıkışıyla, ondan beklenenler arasında dolaysız bir ilişki vardır. Ama sözü edilen beklentilere sosyolojinin nasıl cevap vermesi gerektiği ile de bu bilimin doğuşu arasında doğrudan bir ilişki söz konusudur. Böylece sosyolojinin doğuşunu zorlayan iki temel neden belirleyebiliyoruz:
 19. yy’a ait koşullar ve bu koşulların insan ve toplum yaşamına ilişkin ortaya çıkardığı sorunlar
 Bu sorunların nasıl inceleneceği, tanımlanacağı nasıl çözüleceğine ilişkin verilecek cevaplar
Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, Avrupa’da 19 yy’da şekillenen yeni uygarlık, kendini tanımlayacak ve kendini onun üzerinden açıklamayı/tanımlamayı sürdürmek istediği yeni bir bilimi de ortaya çıkarmıştır: Sosyoloji. Bu bilim; modern insanın, toplumun ve dünyanın bilimi olarak doğmuştur. Sosyoloji, artık herkes için içtenlikle sıkılan bir yardım eli olacaktır. 19 yy ile 21 yy’ın insan toplumları için ihtiyaç ve öncelikleri ne denli farklı olursa olsun, sosyolojiye olan ilgi ve ondan beklentileri bakımından esaslı bir değişiklik söz konusu değildir.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 4
Sosyoloji toplumun insan etkileşiminin bilimsel açıdan incelenmesidir.
SOSYOLOJİNİN KAPSAMI
Sosyoloji sosyal yaşamın temsilini çalışma konusu yapar. Bu bağlamda sosyolojinin kapsamı, toplumun, toplumsallığın kısacası insan etkileşiminin tüm çıktılarını içerdiğinden, sanıldığından daha geniştir. Sıradan bir insan edimi olan sosyoloji ilgi nesnesi olarak ele alındığında, söz konusu edimin neden ve sonuçlarına kadar ortaya konulabilecek sosyolojik açıklamalar, bize bu bilimin baş döndürücü geniş kapsamına dair bir fikir verebilir.
Sıradan bir şey olarak bir fincan kahve içmek üzerinde düşünelim. Aslında hiç mi hiç ilginç görünmeyen bu edim hakkında sosyolojik bakış açısıyla neler söyleyebiliriz? İlkin, kahvenin sadece bir içecek olmadığını söyleyebiliriz. Kahve bizim gündelik toplumsal etkinliklerimizin bir parçası olarak simgesel bir değere sahiptir. Öyle ki kimi durumlarda (örneğin, bir arkadaşımızda veya başkasıyla önemli bir konu konuşmamız gerektiğinde ona yönelttiğimiz kahve içme teklifini aklınıza getirin) kahve içmenin törensel yönü kahvenin kendisini tüketmekten çok daha önemli olabilmektedir. Yani kahve içmek için bir araya gelen iki insan, gerçekte ne içtiklerinden çok onları bir araya getiren toplumsal bağlam ve kendileri için önem taşıyan konularla ilgilidirler (Giddens, 2008;38-39).
Sosyolojinin kapsamının bu akıl almaz genişliği onun tanımına da yansır. Örneğin, ekonomi bilimi temel ilgisini insanların yeryüzünde yaşayabilmek için talep ettikleri maddi şeyler üzerinde toplar. Siyasal bilimler ise esas olarak, güç ve otorite üzerinde durur. Oysa sosyoloji insan birlikteliğinin gerçekliğini araştıran bir bilim olarak toplumun her yerinde var olan sosyal etkileşim örüntülerinin düzenliliklerini inceler. Sosyoloji insan ilişkileri, etkileşimleri üzerine yoğunlaşarak bu gerçek üzerine odaklanır. Bu bakımdan, sosyoloji toplumun insan etkileşiminin bilimsel açıdan incelenmesidir.
Kapsam açısından belirleyici olan temel sosyolojik düşünce şudur: Her şey toplumsaldır. Bu bağlamda her şeyden önce, birey toplumsal bir kategoridir. Bireyin kendisi toplumsal bir varlık olduğundan bilgi de birey özelinde değil, toplumsal bir varoluş şeklinde ele alınmalıdır (Doğan, 1995; 8).
Örnek
•Bizim toplumumuz da kız isteme ritüelini düşünelim. Kahve ikramı söz konusu ritüelin olmazsa olmazı değil midir? Hatta kız istemeye gidecek aile diğer aileye “müsaitseniz bu akşam size kahve içmeye geleceğiz” şeklinde bir söz sarf ettiğinde, olası ziyaretin sebebi, kolaylıkla ev sahipliği yapacak ailece anlaşılmaz mı? Bu da kahvenin içecek olarak değil de simgesel değer taşıyan bir tür mesaj (belki niyet) iletici özelliğine verilebilecek bir diğer örnektir..
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 5
Sosyoloji tarihe gereksinim duyar.
Sosyolojinin merkezi amacı olan sosyolojik teori, sosyolojinin kapsamına giren her şeyin, yani sosyal gerçekliklerin, yapıların, fenomenlerin, olguların ve bunlar arasındaki bağların açıklanmasını hedefler. Böylece kapsam ne denli geniş olursa olsun, sosyolojik teori sosyal yaşamı bizler için anlaşılır ve açıklanır hale getirir.
Sadece gündelik yaşamlarımız, eylemlerimiz ve etkileşim biçimlerimiz değil, geçmiş de sosyolojinin ilgi alanı içerisindedir. Kaldı ki sosyoloji her zaman tarihsel temele dayanan bir bilim olmuştur. İkinci ünitemizin de konusu olan sosyolojinin kurucularının çözümlemeleri de tarihsel çalışma dışında değerlendirilemezler. Auguste Comte (1798-1857), Karl Marks (1818-1883), Emile Durkheim (1858-1917) ve Max Weber (1864-1920), tüm bu kurucular, sosyolojik teorilerini tarihsel bir temelden hareketle inşa etmişlerdir. Tarih, bir bakıma sosyolojinin laboratuvarı gibidir.
Genel olarak sosyolojinin toplum düzeyinde şu dört amacına vurgu yapılır:
 Toplumları zaman ve mekân bakımından nesnel ve somut koşulları içinde anlamaya çalışmak
 Toplumların tarih içinde geçirmekte oldukları değişimin etkenlerini ve yönünü açıklamak
 Ayrı ayrı toplumlar üzerinde yapılan bu açıklamalardan benzerlikleri tespit edip genellemelere ulaşmak
Örnek
• Örneğin, “Ayşe eğitimsizdir, okuma-yazma bilmez ya da çok az eğitim almıştır.”dendiğinde, bu durumu açıklayacak olası nedenler şunlar olabilir:
• Ayşe tembeldir, aptaldır , beceriksizdir vb.
• Oysa bu konuyla ilgili sosyolojik bakış açısı, genel olarak, şu şelikde düşünmeyi gerektirir:
• Ayşe kadındır, kadınların toplumsal eşitsizliklerin mağduru olarak eğitim olanaklarından mahrum bırakıldıkları ya da yeterince yararlanamadıkları bilinmektedir.
• Ekonomik farklılıkların eğitimde imkan ve fırsat eşitsizliği yarattığı bilinmektedir. vb.
• Bu nedenle Ayşe’nin eğitimsiz oluşu tamamen toplumsaldır, onun kendi bireysel özellikleri ile açıklanamaz.
Örnek
• Max Weber’in çalışmaları geniş tarihsel süreçlerin analizlerinden beslenir. Onun Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eseri tarihle sosyolojik çözümlemenin birleştiği en önemli örneklerden biridir.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 6
Tarihsiz sosyoloji, sosyolojisiz de tarih olmaz.
Eşitsizlikler ve güç ilişkileri sosyolojinin çalışma konularındandır.
 Tüm bunlarla insanlara toplumlarının değişme süreci üzerinde etkili olma olanağı sağlamak (Ozankaya, 1991; 14-15).
Görüldüğü gibi yukarıda sıralanan amaçlardan ikincisi, dolaysız bir biçimde tarihle sosyolojinin ilişkisini ortaya koymaktadır. Sosyoloji bir bilim olarak geliştirdiği teorileri temellendirmek için tarihe gereksinim duyar. Çünkü sosyolojinin odaklandığı değişmenin özel tarihsel süreçler hesaba katılmaksızın açıklanması mümkün değildir. Üstelik diyebiliriz ki her toplumsal olgu tarihsel bir olgu ve her tarihsel olgu da toplumsal bir olgudur.
İnsan yaşamına ilişkin her şeyi toplumsal olarak gören ve teoriler geliştirirken tarihten faydalanan sosyolojinin kapsamını ifade edebilecek önemli kavramlardan biri de “düzendir”. Sosyolojinin isim babası A. Comte da çoğunlukla düzen ve istikrarla ilgilenmiştir. Bu bakımdan o sosyolojiyi ikiye ayırır:
 Sosyal statik, yani toplumsal düzenin araştırılması
 Sosyal dinamik, yani toplumsal ilerleme ve değişmenin araştırılması.
 Sosyolojik ilginin odaklandığı düzen temasını bir diğer kurucu sosyolog Max Weber’in çalışmalarında da görmek mümkündür. Weber’e göre iki temel düzen biçimi vardır:
 Örgütsel Düzenler: İşbölümü içeren ve belirli hedefleri olan yapılardan oluşur.
 Tabakalaşma Düzenleri: Bir eşitsizlik sistemi içindeki bireylere yönelik kategorilerden oluşur.
Bu iki düzen biçimi de egemenlik kavramı altında ele alınabilir. Bu yüzden denilebilir ki, meşru düzenler egemenlik sistemleri üretirler. Sosyoloji de egemenlik biçimleri ve bunların yapılandırdığı iktidar ilişkilerine ilgi duyar. Gerek örgütsel düzen olarak devletin gelişimi gerekse de tabaka sistemleri içindeki eşitsizlikler ve güç ilişkileri sosyolojinin çalışma konularındandır.
İnsan yaşamının bir çıktısı olan kültür de düzenle ilişkilidir. Öyle ki kültür, düzen yaratma girişiminin bir sonucudur. Kültür insanlar arasındaki iletişimin ve etkileşimin zemini olduğu kadar, aynı zamanda bir tahakküm kaynağıdır. İnançları, gelenekleri, değerleri ve dili kapsadığı gibi, bireyleri ve grupları kurumsallaşmış hiyerarşilere bağlayan pratikleri de biçimlendirir.
Kültür bir düzen inşa etmek, onu korumak ve onu bozabilecek her şeyle mücadele etmektir. Bir tercih meselesi olarak kültür belirli bir düzeni en iyi ilan ettiğinde, ona alternatif oluşturabilecek her şey düzensizlik olarak adlandırılır. Düzen ve düzensizlik, insan ve toplum yaşamına damgasını vuran en bildik dikatomik kavram çiftlerinden biridir.
Tartışma
•Sizce tarih neden sosyolojinin can damarıdır?
•Düşüncelerinizi sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan “tartışma forumu” bölümünde paylaşabilirsiniz.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 7
Sosyolojinin kapsamı hayallerimize kadar uzanır.
İnsan ve toplum yaşamına ilişkin düzen ve düzensizliğin sosyolojinin ilgi odağı olması (sosyolojinin kapsamına dâhil olması) tesadüfi değildir. Çünkü hepimizin bir düzen inşa etmede ve onu korumakta, düzensizliğe yer vermemekte çıkarlarımız vardır. Bunun nedeni oldukça basittir, bizler davranışlarımızın çoğunu sonradan öğrenmiş varlıklarız. Başarılı olduğumuz, istediğimiz sonuçları aldığımız geçmiş eylemlerimizi hatırlarız. Hafızamız ve öğrenme yeteneğimiz sayesinde her gün daha etkili yaşam becerileri edinebiliriz. Böylece bilgimizi, becerilerimizi ve deneyimlerimizi biriktirebiliriz. Tüm bunlar bize istikrarlı bir çevre ve yaşam sunar ve daha önemlisi geleceği inşa etmemize aracılık eder. Düzensizlik ise tamamen aksi yönde etki eder. O ne yapacağımızı bilemediğimiz bir kaos halidir.
Şekil 1.1. Anlamları değiştirilmiş trafik ışıkları
Olasılıkları manipüle ederek düzensizlikten düzen çıkarmak, kültürün günlük olarak gerçekleştirdiği bir mucizedir (Bauman, 2005 (Bireyselleşmiş Toplum); 45). Tam da bu noktada sosyoloji mucizelerin peşine düşer. Onları hepimiz için anlaşılır kılmaya çalışır.
Modern toplumların bilimi olan sosyolojinin kapsamına ilişkin ileri sürmek istediğimiz son kavram “mutluluk”tur. Modernlikle birlikte yaşamın amacı belirli görevleri yerine getirmekten çıkıp da refah ve mutluluk elde etmeye dönüştüğünden beri en ufak memnuniyetsizliğe bile tahammül edemez hale geldik. Bu bakımdan refah ve mutluluk, modern insan ve toplumun ulaşmaya çalıştığı en önemli kültürel hedeftir diyebiliriz.
Sosyoloji mutluluk için atılan her adımı takip ettiği gibi, mutsuzluğa neden olan şeyleri de anlamak ve açıklamak ister. Bu amaçla sosyoloji, insan ve toplum yaşamı açısından parasal başarıdan sağlığa; güzellikten formda bir bedene kadar mutluluk aracı olarak görebileceğimiz her şeyle ilgilenir. Sosyolojinin kapsamı kendimiz ya da diğerleri için umut ettiğimiz mutluluk hayallerine ve bu
Örnek
• Bir an için trafik ışıklarının renklerinin anlamlarının bir uyarı yapılmaksızın değiştirildiğini düşünelim. Nasıl bir kargaşa yaşanır kim bilir!
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 8
Sosyoloji en başta insan dünyasıyla ilgili bir düşünme biçimidir.
hayallerimizi gerçekleştirmek için giriştiğimiz tüm yapıp-etmelerimize kadar uzanır.
SOSYOLOJİK BAKIŞ AÇISI VE SOSYOLOJİK DÜŞÜNME
İnsanlar arası etkileşimler ve insan davranışlar sosyolojik bir bakış kendilerine yönelmeksizin anlaşılıp açıklanamazlar. Bu bakımdan sosyoloji eğitimi alanlardan, her şeyden önce sosyolojik bir bakış açısına sahip olmaları beklenir.
Peki, ama nedir sosyolojik bakış açısı?
Şekil 1.2. Sosyolojik bakış açısı
Sosyolojik bakış açısı bir bilim olarak sosyolojinin yaşama dünyamızı, toplumsal olayları ve insan edimlerini nasıl incelediğiyle ilgilidir. Sosyoloji bunu diğer sosyal bilimlerden farklı bir şekilde yapar. Diğer insanlarla etkileşimlerimizin bir çıktısı olan sosyal davranışı ve bununla ilgili her şeyi anlamak ve açıklamak için sosyoloji kendisine özgü bir bakış açısı geliştirmiştir.
Sosyolojik bakış açısı ya da sosyolojik düşünme, her şeyden önce yöneldiğimiz şeye dair sorduğumuz sorularla ilgilidir. Öyle ki bu soruların ürettiği bilgi düzene sokulup insan yaşamının verili bir bölümünün modeline katılır. Sosyolojik bakış açısının temel soru kalıbı şudur: Bir şeyi diğerlerinden farklı olarak sosyolojik yapan nedir? Diğer tüm sorular bu temel kalıp soru etrafında şekillenir.
Tartışma
•Sizce bir şeyi diğerlerinden farklı olarak sosyolojik yapan nedir?
•Düşüncelerinizi, sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan “tartışma forumu” bölümünde paylaşabilirsiniz.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 9
Sosyoloji bildik olanı “bilmedikleştirir”.
Sosyolojik bakışın olmazsa olmazlarından ilki şudur: İnsan edimleri geniş çaplı oluşumların karşılıklı bir bağımlılık ağına takılmış faillerin rastlantısal olmayan birlikteliğidir. Demek ki bir şeyi diğerlerinden farklı olarak sosyolojik yapan bu tanımlama çerçevesidir. Söz konusu karşılıklı bağımlılık ağları, yapıp-etmelerimizin karşılıklı koşullayıcılığı ve özgürlüklerimizin genişlemesi ya da daralması sosyolojik bakışın çerçevesini oluşturur.
Gündelik yaşamda yapıp-ettiklerimiz, sosyolojik bakışa tabi tutulmadan önce hepimizce (meslekten olmayan ya da sosyoloji eğitimi almayanlara göre), zaten deneyimlerle yaşanmıştır. Bu bakımdan bizler başkalarıyla bir arada yaşamak için gerekli olan pek çok bilgiye sahibizdir. Başkalarıyla bir arada yaşayabilmenin ön koşulu olan bu bilgi kümesini “sağduyu” olarak ifade edebiliriz.
“Sağduyu” bizim yaşamlarımızı kolaylaştıran bir faktördür. Onun sayesinde rutinlerimiz içerisinde olup bitenler üzerine durup tekrar tekrar düşünmeyiz. Hatta özel deneyimlerimizi başkalarının özel deneyimleriyle karşılaştırmayız. Bunu ve daha fazlasını (örneğin bireysel olandaki sosyal olanı ya da tikel olandaki genel olanı görmek) bizim yerimize sosyologlar yapar.
Sosyolojik bilgi, yaşamlarımıza ilişkin ham bilgi olarak da ifade edebileceğimiz “sağduyu”dan farklıdır. Sosyolojik bakış “sağduyu”dan şu noktalarda ayrılır:
 Sosyoloji, bilimin bir vasfı olarak kabul edilen “sorumlu konuşma” ilkesiyle sağduyudan ayrılır.
 Sosyoloji bir yargı oluşturmak ya da genelleme yapmak için gereksinim duyduğu “alanın büyüklüğü” ile de sağduyudan ayrılır. Yani sosyoloji, bireysel hayat dünyasıyla sınırlı bir alan yerine daha geniş bir alanı tarar.
 Sosyoloji, sağduyudan farklı olarak, insan gerçekliğine “anlam verme” girişiminde bireysel failler ve tekil eylemler yerine oluşumlardan (bağımlılık ağlarından) yararlanır.
 Sosyoloji, sağduyudan farklı olarak gündelik yaşamımızın tekrarlamalara dayanan rutinlerini sorgular. Başka bir ifade ile sosyoloji sağduyu aracılığıyla bildik olanı “bilmedikleştirir” (Bauman, 2010; 21, 24).
Şekil 1.3. Bildik olanı “bilmedikleştirme”
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 10
“Yoksulluk hiyerarşik olmasına karşın kirli hava demokratiktir”.
Bildik olanın “bilmedikleştirilmesi” sosyolojik bakışın özüdür. Sosyolojik bakış sayesinde yaşadığımız dünyaya daha dikkatli bakabilir ve başkalarıyla etkileşimlerimizin çıktısı olan sosyal durumlara ilişkin yeni yeni insanlık durumlarını keşfedebiliriz.
Tüm meşru düzenler, düzenin varlığının da teminatı olan, egemenlik sistemleri üretirler. Bu bağlamda toplumu egemenlik örüntülerini araştırmadan anlayamayız. Sosyolojik bakış, öncelikli olarak dikkatini egemenlik örüntüleri ve ilişkileri üzerinde toplar. Sosyolojik bakış açısı egemenlik yapılarının ürünü olan asimetrik ilişkilerin peşine düşer. Diyebiliriz ki sosyolojik bakış açısı ya da düşünmenin merkezi konularından biri de toplumsal eşitsizliklerdir.
Şekil 1.4 Toplumsal Eşitsizlikler
Din, etnik durum, cinsiyet, ekonomik durum ya da günümüzde bunlara eklenen farklı farklı eşitsizlik kaynaklarından söz etmek mümkün. Sosyolojik bakış açısı tüm bu eşitsizlik kaynaklarını göz önünde bulundurarak çözümlemeler yapar. Sosyoloji sadece eşitsizliğe maruz kalan toplumsal kategorilerin durumlarını göz önüne sermekle kalmaz; kimi durumlarda, sınıflar-kategoriler üstü riskler söz konusu olduğunda, tüm insanlık için de sorumluluk üstlenir.
Görüldüğü gibi sosyolojik bakış açısının sınırları klasik sanayi toplumlarının ötesine kadar uzanmıştır. Şimdilerde hayatın doğal temellerine yönelik tehditler de sosyolojik ilginin merkezine yerleşmiş durumdadır.
Nasıl ki Kıta Avrupa’sında, 19. yy toplumları bunalım ve karmaşa toplumlarıysa; 20. yy ve 21. yy toplumları da risk ya da endişe toplumlarıdır. Nükleer ya da kimyasal kirlenmeler, gıdalardaki katkılar veya zehirli maddeler ve
Örnek
• Örneğin, toplumlar ve sınıflar üstü riskler şeklinde de değerlendireceğimiz hava-su kirliliği ya da küresel ısınmayı bir düşünelim. Bu riskler söz konusu olduğunda sosyal ayrımlar ve sınırlar ortadan kalkar.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 11
Sosyolojik düşünmek öz eleştirel bir tutumu gerektirir.
uygarlığımızın hastalıkları ve sıkıntıları (tıbbi hastalıklar ya da sağlık takıntısı, depresyon, boşanma oranlarındaki ciddi artışlar vb.) risk toplumlarını sosyolojik bakışın merkezine taşımaktadır.
Şekil 1.5. Radyoaktif atıklar
19. yy’da ağır çalışma koşulları, maddi yoksullaşma, açlık ve kalabalık sosyoloji için ne anlama geliyorsa, günümüzde de yaşamın doğal temellerinin tehdidi ve tahribatı o anlama geliyor. Bu şekliyle, sosyolojik bakış açısına göre, günümüz toplumları, bir bakıma, felaket toplumlarıdır. Riskleri görmek veya felaketlerin boyutlarını tahmin eder hale gelmek bir öz eleştiriyi gerektirir. Bu bakımdan, sosyolojik bakış geniş ölçekli bir öz eleştirel perspektife sahiptir.
Şekil 1.6. Öz-eleştirel tutum
“Yaşam bir sanat yapıtıdır” (Bauman, Yaşam Sanatı:83) önermesi sosyolojik bakış açısından da doğrudur. Çünkü insan yaşamı, eninde sonunda irade ve seçme özgürlüğüne dayandığından bunun aksini söylemek doğru olmayabilir. Bütün toplumlardaki bireyler, bıkıp usanmadan yaşamlarını güzel, uyumlu, duyarlı ve anlamlı hale getirmeye çalışırlar. Bu çabayı ressamın ya da müzisyenin eserlerini ortaya çıkarmak için verdiği uğraştan ayırmak zordur. Bu bağlamda sosyolojik bakış açısı insana özgü yaşama sanatının anlaşılmasına odaklanmıştır.
Ancak o, bir tek ve geçerli-makbul sayılan değil; birden çok, çeşitli yaşam sanatlarının tümüne eşit mesafede durur.
İnsan toplumlarının yaşamına ilişkin, birden fazla iyi, doğru, güzel vb. olduğu önermesi sosyolojik bakışın ön kabullerindendir. Bu yüzden farklılıklara eşit mesafede olmak, bilimsel bakımdan sosyolojik düşünmenin ayırt edici özelliklerinin başında gelir. Sosyolojik düşünme farklılığın verili kabul edilmişliğini gerektirir.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 12
Sosyoloji, yaşama ilişkin bir tür rehber kitaptır.
Sosyolojinin gelişimi göstermiştir ki toplum sadece iştirak edilecek değil, aynı zamanda incelenecek bir nesnedir. Başka bir anlatımla toplum, “düzen”, “sistemler”, “paylaşılan norm ve değerler” gibi kavramsal aygıtlarla kavramakla üstesinden gelinebilecek bir bütün değildir. O, düz bir temele dayanmayan kıvrımlara da sahiptir. Öyle ki parçalar arasında her zaman açık bir uyum olmayabilir. Bunun yerine rekabet, farklılık, hatta ayrılıkların ön plana çıktığı durumlar da vardır. Sosyolojik bakış açısı topluma tüm yönleriyle bakar.
SOSYOLOJİDEN BEKLENTİLER
Bu ünite içinde kullandığımız her başlık, farklı açılardan “Sosyoloji nedir?” sorusuna cevap aramaktadır. Buna göre, şimdiye kadar attığımız başlıkları göz önünde bulundurarak sosyolojiye ilişkin aşağıdaki tanımlamalara ulaşmak mümkündür:
 Sosyoloji modern toplumları inceleyen bir bilimdir.
 Sosyoloji toplumun insan etkileşiminin bilimsel açıdan incelenmesidir.
 Sosyoloji toplumsal olanı inceleyen bir bilimdir.
 Sosyoloji toplumların tarih içinde geçirdikleri değişimi inceleyen bir bilimdir.
 Sosyoloji toplumsal düzenin araştırılması ile ilgili bir bilimdir.
 Sosyoloji gündelik yaşamımızın rutinlerini sorgulayan bir bilimdir vb.
Sosyolojiden beklentiler ile ilgili yer vereceklerimiz de “Sosyoloji nedir?” sorusu etrafında değerlendirilebilir. Çünkü daha önce de belirttiğimiz gibi sosyolojiden beklentilerimiz ile onun bir bilim olarak ortaya çıkışı arasında doğrudan bir ilişki vardır.
Genel olarak sosyolojinin verebileceği veya vermesi gereken hizmetlere dair iki beklenti vardır:
 Sosyoloji yaşama dair, bir tür rehber kitap olarak görülür.
 Sosyolojiden, ilkiyle ilişkili olacak şekilde, başkalarını ve olayları denetleme imkânı sağlaması beklenir.
İlk beklentiyi cazip kılan şey, son tahlilde bilimsel bilginin çekiciliğidir. Çünkü bizler inanırız ki bilimsel bilginin sağladığı bilgelik, kişilerin olayların nasıl bir seyir izleyeceğinin kestirmelerini sağlayabilir.
İkinci beklentide ön plana çıkan ise, ilk beklentinin gerçekleşmesi koşuluyla başkalarını ve olayları denetleme arzusudur. Buna göre, sosyologlardan şeylerin nasıl düzenlenmesi gerektiğine ilişkin pratik olarak faydalı olabilecek bilgileri sağlamaları beklenir.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 13
Sosyoloji “çıplak gözle” bakmanın tespit edemeyeceği incelikli ayrımları görmemizi sağlar.
Sosyolojinin nasıl bir sosyal bilim olduğuyla ondan beklentilerin iç içe geçmişliğine verilebilecek en iyi örneklerden biri, sosyolojinin aşağıda verilecek tanımında bulunabilir:
Sosyoloji, toplumsal eylemi, yorumlayıcı tarzda ele almaya ve böylece onun yönünü ve sonuçlarını nedensel olarak açıklamaya çalışan bir bilimdir.
Bu tanımı başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, yukarıda da belirtildiği gibi sosyoloji yaşama dair bir tür rehber kitaptır sonucunu tekrar elde ederiz. Metotları ve ilgi odakları farklı olsa da sosyolojinin kurucu isimlerinde, sosyolojiye dair beklentinin önemli bir kısmını yaşamamıza rehberlik edecek yasalara ulaşma arzusunun oluşturduğunu söyleyebiliriz (Bununla ilgili geniş bir bilgiye ikinci ünitede sahip olacağız).
Demek ki bir sosyal bilim olarak sosyolojiden beklentilerin temelinde, onun toplumsal düzenle ilgili yasalar geliştirmesi ve topluma yol göstermesi vardır. Sosyoloji, gündelik uğraşlarımızı kapsayan konularda yorum yapacaktır. Böylece sosyoloji, “çıplak gözle” bakmanın tespit edemeyeceği bazı ince ayrıntıları ortaya çıkaracak ve hayatımızı kolaylaştıran rehber görevini üstlenecektir.
Şekil 1.7. Yol gösterici olarak sosyoloji
Sosyolojiden beklentinin ilk durağında, onun bir yol gösterici veya yaşama dair bir rehber olması beklentisi ağırlığını hissettirse de sosyolojinin “olması gerekeni” değil, “olanı” inceleyen bir bilim dalı olduğu unutulmamalıdır. Başka bir anlatımla, sosyoloji olması gerekeni dayatarak değil, olanı açığa çıkararak, tanımlayarak kişilere ve toplumlara yol göstericilik yapar.
İnsan toplumlarına ilişkin düzenlerin özünü; ayrımlar, farklılıklar, egemenlik örüntüleri ve tahakküm mekanizmaları, rekabet ve çatışmalar ve benzerleri oluşturur. Bu bağlamda sosyolojiden yerine getirmesinin umut edildiği ikinci beklenti, insan ve toplum yaşamını denetim altına almasıdır. Ancak belirtmek gerekir ki bu beklentinin de kişiler ve toplum için dezavantajlı sonuçlar doğurma olasılığı bulunmaktadır. Buna göre sosyoloji, toplumda var olan güç ilişkilerinde
Örnek
• Örneğin, fabrika sahipleri grevlerin nasıl önleneceği ya da polis şefleri gösteri ve taşkınlık yapan kalabalıkların nasıl dağıtılabileceği hakkında sosyologlardan yardım isteyebilirler.
Sosyoloji Nedir?
Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 14
gücü elinde bulunduranların diğerleri üzerinde baskı ve tahakküm kurmasına alet edilebilir. Oysa sosyolojiden beklenmesi gereken bundan daha farklıdır.
Sosyolojiden, tahakküm sistemlerinin toplumun üyelerince bilincine varılmaksızın kendilerine dayatılmasına olanak sağlayan araçları açığa çıkarması beklenir. Başka bir anlatımla, sosyolojiden beklenen güç farklılıklarından kaynaklanan toplumsal eşitsizlikleri de açığa çıkarmasıdır.
Özgürlük “güç” sahibi olmakla doğru orantılıdır. Çünkü kişiler ne denli çok güç sahibi olurlarsa alternatifler arasından seçim yapabilme imkânları da o kadar genişler. Bu bakımdan güç sahibi olmak, bu yönüyle özgür olarak eyleyebilmek anlamına gelir. Ne var ki güç sahibi olmamak, o oranda seçim özgürlüklerinin başkalarınca alınmış kararlar tarafından sınırlandırılması demektir.
Sosyoloji güç ilişkilerinin yön verdiği insan etkileşimleri ve bir bütün olarak toplumu incelerken ne güçlünün elini güçlendirecek ne de güçsüzün taraftarı gibi gözükecektir. Sözü edilen iki unsur da bir bilim olarak sosyolojiden beklenemez. Sosyolojiden beklenen, taraf olmadan bilimsel görevini icra etmesidir. Sosyoloji ne güç sahiplerinin mevcut konumlarının meşrulaştırıcısı ne de güçsüzlerin koşullarının dillendiriciliğini üstlenen bir ideolojidir. Aksine sosyoloji insan etkileşimlerini ve toplumu, bilimin sınırları içerisinde kalarak inceleyen bir bilimdir.
Sosyoloji Nedir?

Turkcell Sarı Kutu Puan Toplama ve Hediye Kampanyası

Şubat 10, 2014 Yorum bırakın

Kampanya Tarihi : 17.01.2014 12:23:46 – Turkcell abonelik yaşı bir yıl ve üstü olan Faturalı ve Hazır Kart`lı bireysel müşteriler katılabilmektedir. SARIKUTU yazıp 2222`ye göndererek , turkcell sitesinden > Hesabım`dan veya 0532 757 22 22’yi ücretsiz arayarak programa katılabilirsiniz. Kampanya bitiş tarihi 31.01.2014 - Kampanya Süresi Bitmiştir.

Rizespor – Fenerbahçe maç linki ligtvizle.pro

Aralık 7, 2013 Yorum bırakın

Rizespor – Fenerbahçe maçını izlemek için google ligtvizlein.co yazıp ilk adrese girerek Rizespor – Fenerbahçe  maçını izleyebilirsiniz.Dns ayarınızı 8888 8844 yapınız.Aksi taktırde tıkladıgınız kanallar engelli gözükür

 
 
 

Bimcell Tarife ve Paketler

Mayıs 11, 2013 Yorum bırakın

Turkcell TV cepten ve tabletinizden TV izle

Mart 17, 2013 Yorum bırakın

Turkcell TV, turkcelltv üzerinden, cepten ve tabletinizden TV izleyebileceğiniz, izlediğiniz sırada başa sarabileceğiniz, dizilerin tekrarını seçtiğiniz ekrandan takip edebileceğiniz, 2 TL’den başlayan fiyatlarla en popüler, en güncel filmleri kiralayabileceğiniz ve Sosyal TV özelliği ile yorumlarınızı arkadaşlarınızla anında paylaşabileceğiniz bir mobil uygulama ve web platformudur.​5,90 TL/Ay

Haydi Gel Genç Turkcell’e geçmenin tam zamanı!

Mart 17, 2013 Yorum bırakın

Turkcell’e geçmenin tam zamanı! 6 ay boyunca her ay ilk 20 TL ve üzeri yüklemende HER YÖNE 5.000 SMS kazan!

Numarasını Turkcell’e taşıyan 25 yaşın altındaki gençler, “HERYONE5000″ yazıp 2222’ye göndererek Haydi Gel Genç Kampanyasına kayıt olduğunda 6 ay boyunca  her ay 20 TL ve üzeri ilk yüklemelerinde her yöne 5.000 SMS kazanıyor!​​

15 Nisan 2013 tarihine kadar geçerlidir

6 ay boyunca 20 TL ve üzeri yüklemeye aylık yurt içi her yöne 5000 SMS hediye konuşma kazanırsınız

 

 

 

Türkçe Foursquare

Mart 16, 2013 Yorum bırakın

yepyeni arayüzü ve Türkçe dil desteğiyle Foursquare, Turkcell farkıyla Türkiye’de!​​​​​​

Android kullanıyorsanız uygulamayı indirmek için 4SQyazıp 7777’ye gönderebilirsiniz
Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.